Når det er nyttårsaften skal vi skamma oss og lova å slutta å gjør ting som vi trur vi ikkje bør gjøra. Eller som andre har fortalt oss at vi ikkje bør gjøra. Nyttårsforsetter, ja. Så gjør vi akkurat det masse den siste kvelden vi har lov sånn at vi virkelig skal nyta den friheten vi er i ferd med å gje slipp på, og våknar oppblåste, bakfulle og innrøykte 1. nyttårsdag. Eller nedtygd, oppskjært, uthola, neddopa, alt ettersom ka som er di greia.
Men. Hvis eg verkeleg skammar meg over noe eg driver med, så er det kanskje grunnen til at eg driver med det. Eller: hvis eg sluttar å skamma meg over det, blir det kanskje ikkje så spennandes lenger.
Se det. For kanskje to år siden slutta eg å slanka meg. Eg har slanka meg siden eg gjekk i 4. klasse til eg vart 24 år gammal. Det er 14 år med slanking det. Eg trur eg gikk opp om lag 30 kilo av å slanka meg. Eg har aldri vært sånn bælfeit men definitivt litt meir enn ka eg var komfortabel med (når eg var 14 år var 52 kilo for mye, når eg var 20 var målet å forbli under 90). Kver einaste mandag begynte eg å slanka meg og noen gangar holdt eg alle løftene til meg sjøl i to timar, andre gangar i to veker, to månadar. Ikkje eta, ikkje eta det, ikkje meir, ikkje drikka det og det, bare det, ikkje det, for det er feitande og alle ser ka for ein feit gris du er og tenker det er jo ikkje rart at ho der er feit sånn som ho et så ikkje et det. I alle fall ikkje når noen ser på. For å eta er stygt og herlig skammelig for feite folk. Litt redselskabinett, skikkelig frydefulle grøss. Æsj som eg eter liksom. Stapp stapp. Kor meir eg prøvde å slutta å eta 4 brødskiver til kvelds kor vanskeligare blei det å la vær, så eg spiste 6, 8, 12 i stedet. Til slutt var det bare å kasta opp som holdt meg fra å bli tresifra. Viljestyrke?
Men eg trur ikkje det handlar om viljestyrke. For så lenge du veit at du ikkje skal, så vil du. Uansett ka eg trudde sjøl så gjorde eg faktisk det eg ville. Eg handla jo ikkje mot min vilje, sånn som eg har blitt lært opp til å tru at svake kvinner gjør når dei fell for fristelsar.
I eit smådesperat øyeblikk fekk eg faktisk tak i ei sjølhjelpsbok, skreve av ein person det ikkje var bilde av og som ikkje var doktor fancypants. Det som satt fast etterpå var: la vær å tenka at noe er bra og noe er dårlig. Sosial utfrysing, skam, dårlig samvittighet, samlivsbrot og angst finst ikkje i chips. Eller i kakestykke nummer fem. Alt alt alt var JA-MAT. Du kan eta nett ka du vil, og du skal fortsetta med det resten av livet. Sånn forsto i alle fall eg grunntonen i den boka. Hiv innpå liksom.
Så eg begynte å hiva innpå og slutta å slanka meg. Prøvde å tenka at maten ikkje er ein fiende. Sakte men sikkert blei den litt mindre truande, samtidig som den blei mindre spennande, forførande og forlokkande. Det var jo det eg skulle eta. Sakte men sikkert slutta eg å eta så mye at eg måtte kasta opp. Etter noen månadar var ikkje tanken på sukkeroverdose når eg kom heim alt som fekk meg gjennom dagen. Magen var ikkje lenger støl etter å ha blitt fylt til bristepunktet. Eg sov om natta. Grein av ting utanfor meg sjøl. Åt når eg var sulten.
No er det rart å tenka på kossen ting var før. At mat kan ta all plass i håvet ditt.
Om du treng oppskrift på kossen ein slutter å skamma seg, har eg ikkje det. Men for meg var det i alle fall viktig å innse at det var skam som var problemet. Ikkje svak vilje.
Derfor synst eg nyttårsforsetter er noe skikkelig piss. Akkurat so ideen om Nei-mat.
Derfor har vi avstemning på finnmarken.no om nyttårsforsetter, der et av alternativene er "Jeg er allerede perfekt!"
Godt nyttår!
